Pers
Dagblad v/h Noorden 27 mrt
2006:
REPORTAGE * EDE STAAL FESTIVAL IN WINSCHOTEN
‘Heel spannend voor ons, want dit is zó groot’
De Gemengde Zangvereniging Sleen was met haar circa tachtig zangers een van de grootste koren op het Ede Staal Festival in Winschoten. Foto: Ida F. Mulder
De Klinker in Winschoten bood zaterdag onderdak aan ruim dertig koren uit Groningen, Drenthe en Noord-Duitsland. Zij brachten met dit streektaalfestival een ode aan Ede Staal. En met zijn woorden brak de lente aan.
Door Janna Zuiderveld
WINSCHOTEN - ’t Zel weer veujoar worden, zong Ede Staat ooit hoopvol. En daar had de 1986 overleden Groninger bard een punt. Want de lente begon eindelijk afgelopen zaterdag in Winschoten, met de Rozensnoeidag, maar vooral met het Ede Staal Festival.
Buiten De Klinker regende het bonnen tegen foutparkeerders, binnen in het theater verplaatsten de leden van ruim 1300 leden van ruim dertig koren zich met mappen onder de arm – van zaal naar zaal. Twee jaar lang werden voorbereidingen getroffen voor dit grote streektaalfestival – een ode aan Ede Staal die dit jaar 65 zou zijn geworden.
“Authentiek, zoals Ede klinkt”, rapten zijn zoons Jasper en Jelger het festival open. “Trots zijn op de streektaal”, vindt burgemeester Janny Vlietstra van de molenstad. “De muziek van Ede Staal is zó dichtbij”, aldus Commissaris van de Koningin Hans Alders. “Het is de kracht van de eenvoud, de aansluiting bij de streek”, denkt dirigent Herman Koster. “Ede Staal verwoordt precies wat een Groninger is, het raakt je met de eenvoud”, vindt zanger Raimond Metting.
Zijn teksten zijn alom aanwezig in De Klinker. Niet alleen vocaal. Aan een pilaar in de evenementenhal hangt een grote banier: ‘de sprutters vreten d’aalbeerns op’. Er vlakbij, op de eerste rij, zit een mevrouw uit Terneuzen: “Ik vind die mimiek van de koorleden zo mooi.” Ze kijkt naar het openingsoptreden van het projectkoor, met ruim 200 zangers en zangeressen. Ze repeteerden ruim twintig keer onder de enthousiaste leiding van Herman Koster.
“Tjoh, wat een jong ventje”, zegt een oudere dame op rij twee. En bij het zien van een jonge bezoekster met een erg kort rokje: “Das een klain lapke stof.” Eerlijk is eerlijk, het korenfestival is niet in trek bij ‘jonge dingen’. De haarkleur van zowel het publiek als de koorleden is overwegend grijs. Voorzitter Lenie Alting van de Bond van Koren in Groningen geeft toe dat die vergrijzing lastig is. “Koren die wel 50, 60 of 70 ajar bestaan, verdwijnen. Maar er ontstaan ook nieuwe koren. Het lijkt erop dat jonge mensen tegenwoordig liever aan projecten meedoen. Ze sluiten iets af en zoeken weer iets nieuws.” Een andere zorg is het tekort aan mannen in gemengde koren. Alting: “Mannen zingen liever in mannenkoren. Waarom? Ik weet het niet.” Het kleinste ‘koor’ in De Klinker, de 29-jarige pianist/zanger/dirigent/docent Raimond Metting uit Nieuwegein (geboren in Bellingwolde) denkt het wel te weten: “Kerels onder elkaar hè.”
Dirigent Koster, van het projectkoor maar ook van De Zwalkers uit Oude Pekela, zit ’s avonds rond negen uur in de grote zaal te glimmen. Niet door de zware braadworstlucht vanuit de foyer, maar van trots. “Dit is geweldig, zo mooi, fantastisch. Het plezier dat de mensen beleven! Het was natuurlijk heel spannend voor ons, want dit is zó groot. Vlogens mij is het honderd procent geslaagd.” Dat vinden ook Netty Sietsma, Lucie Dolfing, Telie Grooten en Fenny Mulder. Tegen half tien staan deze dames van de Esborgzangers uit Scheemda op het punt De Tellerlikker te verlaten voor hun tweede en laatste optreden met het projectkoor in de hal. Een lange dag, van twee ’s middags tot elf? “Nee hoor”, klinkt het in koor. “De tijd vliegt om, het is gezellig, er is overal wat te zien. De sfeer is goed, nee, zelfs schitterend. Het is heel strak en netjes geregeld.” De dames zijn tegelijk hostesses. Lachend: “Anders mochten we hier (Tellerlikker, red.) toch ook niet komen?”
Ieman die het wel “een vreselijk lange dag” vindt, is Mariek Swart uit Aalden (Loozangers uit Zweeloo). Twee keer zingt ze mee in het projectkoor: bij de opening en de sluiting. “Ze willen natuurlijk zoveel mogelijk mensen binnen houden”, denkt ze. Fieke Spoel, weduwe van Ede Staal, was kort na de openingsliedjes al verdwenen. Met een goede reden: een jarige partner. “Eigenlijk ben ik niet iemand van koorzang, maar dit koor: het spetterde ervan af. Ik kreeg er soms een beetje tranen van in mijn ogen.”
Vervolg
Circa 126 leden van het projectkoor onder leiding van Herman Koster gaan nog drie of vier keer optreden. Waar en wanneer, daar kan organisatrice Lenie Alting van de Bond van Koren in Groningen nog niets over zeggen. Dat er een tweede streektaalfestival komt, staat vvast. Over drie of vier jaar. “Dan willen we meer koren uit Duitsland (nu 1, red.) en ook uit Friesland. Daar hebben ze tenslotte ook dialect. Een taal?”
Dagblad v/h Noorden 27 mrt
2006:
Schilderij Ede Staal krijgt mooi plekje in
stadhuis Winschoten
Door Hennie Lemein
WINSCHOTEN - “Het krijgt een mooi plekje in het stadhuis van Winschoten.” Die belofte deed burgemeester Vlietstra zaterdagavond tijdens het Ede Staal Festival in De Klinker. Het door Christof Beukema gemaakte schilderij ‘...en deur t gerdien kropt t eerste licht, mor doe bist ter vandeur...’ zal voortaan zijn te bewonderen nabij de vergaderkamer van B en W.
Gïnspireerd door het leven en de liedteksten van Ede Staal maakte de Groninger kunstenaar Christof Beukema dertig schilderijen. Op een na werden de kunstwerken verkocht en kregen een bijzondere plaats op openbare en typisch Groningse plaatsen, zoals de studio van RTV Noord en diverse gemeentehuizen.
Het dertigste en laatste schilderij werd niet verkocht, het bleef in bezit van Beukema.
Het Ede Staal Festival leek de kunstenaar een uitgelezen moment ook z’n laatste Staal-kunstwerk een mooie en openbare plek te geven. De gemeente Winschoten is er zeer mee in haar nopjes. Janny Vlietstra nam het schilderij uit handen van de maker dankbaar in ontvangst.
Dagblad v/h Noorden (katern 'Kunst') 18 mrt
2006:
De laatste Ede Staal-oefeningen
HOOGHALEN - Het Ede
Staal Projectkoor zette gisteravond de puntjes op de i. In ’t Haoler Hoes in
Hooghalen werd de generale repetitie gehouden voor het optreden dat het koor
volgende week zaterdag geeft op het Ede Staal Festival in Winschoten. Het
projectkoor, met 200 zangers, uit het hele Noorden treedt dan op in theater
De Klinker samen met dertig koren uit Groningen (19), Drenthe (9), Friesland
(1) en Duitsland (1). De zonen van de legendarische Groningse bard Ede
Staal, Jasper en jelger, zullen tijdens de opening van het festival een
speciale act verzorgen. Inmiddels zijn al 1000 van de 1200 beschikbare
toegangskaarten voor het festival verkocht. Kaarten kosten € 12,50 (voor
meer informatie zie www.edestaalfestival.nl).
Foto: Marcel Jurian de Jong
Dagblad v/h Noorden (katern 'Regio'
Oost-Groningen) 18 mrt
2006:
Ede Staal wordt geëerd met Mien Stoetje
Door Tammo Beishuizen
WINSCHOTEN - Aan de verering van Ede Staal komt geen einde. Na de presentatie van cd’s, een speciale dvd en zelfs een stripboek komt er volgende week een Ede Staal brood op de markt, geheten Mien Stoetje. De naam van het brood appelleert aan één van Ede’s meest gedraaide nummers: Mien Toentje. Bakkerij Muntinga uit Winschoten brengt het brood in de schappen.
Persoonlijke, warme herinneringen aan zijn voormalige docent Engels, want ook dat was Ede Staal, waren voor bedrijfsleider Jacob Veld de drijfveer om Mien Stoetje te ontwikkelen. “In Mien Stoetje proef je het Groninger land, het gezonde koren van klei, zavel en zand.”
Jacob herinnert zich Ede Staal als een fantastisch mens. “Altijd genegen om mensen te helpen. Hij was daarnaast eerlijk, oprecht en recht door zee.
Ede zat vol met prachtige ideeën, vooral op het gebied van muziek en teksten. Hij hield van eenvoud en had een hekel aan franje.”
Een deel van de opbrengst van Mien Stoetje stelt de bakkerij beschikbaar voor de organisatie van het Ede Staal Festival dat zaterdag 25 maart plaatsvindt in De Klinker in Winschoten. Aan het streektaalfestival nemen meer dan dertig koren uit Groningen, Friesland en Drenthe deel.
Dagblad v/h Noorden (katern 'Regio') 28 jan
2006:
Dagblad v/h Noorden 17 dec 2005:
!